(0212) 679 32 53

HAPİS CEZASININ ERTELENMESİ

Hapis Cezasının İnfazının Ertelenmesi

Kanun koyucunun amacı suçun oluşmasını engellemek ve toplumun düzenli bir şekilde herhangi bir karmaşaya neden olmadan yaşamasını sağlamak olup bu nedenle kanun koyucu suç işleyen bireyin her zaman çarptırıldığı cezaya tabi tutulmasını mantıklı görmeyerek hukuki bir kurum olan erteleme kurumunu kanunlarında öngörmüş ve hapis cezasının infazının ertelenmesini de ayrıntılı bir şekilde ele almıştır. Bu makale kapsamında genel olarak erteleme kurumunun ne olduğundan bahsederken özellikle hapis cezasının infazının ertelenmesi konusuna ayrıntılı değineceğiz.

 

Bireyin özgürlüklerini kısıtlamadan toplum olarak yaşanmasından kaynaklı olarak diğer bireylerin de haklarını korumak ve gözetmektir. Bu nedenle tarihten bu yana bütün devletler bazı davranışları, fiilleri birer suç olarak görmüş ve bu fiilleri gerçekleştiren bireylere somut olayın koşulları gözetilerek yaptırımlar uygulamıştır. Dünyanın her geçen yüz yıl gelişmesi suç kavramının temel yapısında değişiklik göstermese de yeni suçlar meydana gelmiş ve kanun koyucu suçu işleyen kişinin diğer bireylere zarar vermemesi için birtakım yeni ve daha insancıl yaptırımlar getirmiştir.

 

Herkesin hem fikir olduğu bu durum dışında suç işleyen kişi gerçekleştirmiş olduğu fiil nedeni ile ömrünün sonuna kadar cezalandırılmaya mahkûm mu edilmelidir? Daha açık bir şekilde sorulması gerekirse kanun koyucu suç işleyen kişiyi de korumakla görevli midir? Evet, kanun koyucu toplumu suçtan korumakla beraber suç işleyen kişinin bir daha aynı suçu veya bir başka suçu işlememesi için onu ıslah etmenin yanında yeniden topluma kazandırmakla ve onu affetmekle mükelleftir. Bu nedenle kanun koyucu ceza hukuku kapsamında ele alınan suç işlememek için caydırıcı olan cezaları getirdiği gibi bazı durumlar altında suç işleyen kişinin suçtan ceza almasını önlemekle yükümlüdür.  Daha basit bir dille ona bir şans daha verme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu durumda karşımıza hukuki bir kurum olan erteleme kurumu çıkmaktadır.

 

Erteleme, ceza siyaseti düşünceleriyle bazı durumlarda belirli şartlara bağlı olarak kanun koyucunun koyduğu hükümlere bağlı olarak yargılama ve infaz aşamalarında suç işleyen kişiye verilecek cezanın durdurulmasına yönelik oluşturduğu kuruma denmektedir. Erteleme kurumu çeşitlere ayrılmaktadır. Bunlar:

  1. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi
  2. Duruşmanın ertelenmesi
  3. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ( hükmün ertelenmesi)
  4. Hapis cezasının infazının ertelenmesi

Biz de bu makalede hapis cezasının infazının ertelenmesi kurumundan bahsedeceğiz.

 

Hapis Cezasının Ertelenmesinin Şartları Nelerdir ?

765 sayılı Türk Ceza Kanununda erteleme kurumu koşullu af olarak nitelendirilse de 5237 sayılı yeni Türk Ceza Kanunun 51. Maddesinin gerekçesinde ertelemenin koşullu af kapsamından çıkarılıp ayrı bir hukuki kurum olduğu ve sadece hapis cezasının ertelenmesinin şartları öngörüldüğü ifade edilmiştir.

 

Ceza hukuku istisnalar haricinde genel manada kamu düzeni ile alakalı bir mesele olup cezaların infazı da kamu düzenine bağlı bir husustur. Bu nedenle hükümlü kişi erteleme konusunda talepte bulunabilme imkânına sahip olsa da 5237 sayılı Türk Ceza Kanunun 51. Maddesinde belirtilmiş şartları karşılaması durumunda hapis cezasının infazının ertelenmesi kararı davaya bakan hâkimin takdir yetkisi doğrultusunda verilebilecek bir karardır. Peki, hapis cezasının infazının ertelenmesi için gerekli şartlar nelerdir? Bu şartları kanun koyucu Türk Ceza Kanunun 51. Maddesinde fıkralar halinde düzenlemiştir.

 

Bu şartları bizler de kanun hükmüne bağlı olarak ifade edelim:

1. Hapis cezasını erteleme kurumunun uygulanması için hapis cezasının türü ve ağırlığı ertelenmeye elverişli olmalıdır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ertelenmenin gerçekleşebilmesi için cezanın türünü ve ağırlığını ele almıştır ve hâkimin de buna göre karar vermesini istemiştir.  Sadece hapis cezalarında ertelenme hükmünün uygulandığını makalemizin ilk paragraflarında dile getirmiştik. Ceza hukukuna baktığımızda ise hapis cezaları idam cezasının kaldırılması ile birlikte ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis cezası olmak üzere 3 çeşittir. Kanun koyucu da ertelenme kurumunun uygulanabilmesi için hapis cezasının süreli hapis cezası türünden olması gerektiğini 51. Maddenin 1.fıkrasında ifade etmiştir. Ayrıca fıkrada sürenin ne kadar olması gerektiği de ifade edilmiştir.

 

Buna göre hapis cezasının infazının ertelenmesi için ilk gerekli koşul TCK madde 51/1’e göre kişinin 2 yıl ya da daha az süreli bir hapis cezasına mahkûm edilmiş olması gerekir.

 

2.  Hapis cezasına mahkûm edilmiş kişinin daha önce kasten işlediği bir suçtan dolayı 3 aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması gerekir. Burada kanun koyucu taksirli suçları bu hüküm dışında tutmuştur. Bu durumda taksirli suçlardan dolayı daha önce verilen cezalar ertelenmeye engel olmamaktadır. Daha önce verilen mahkûmiyetin 3 aydan fazla olması ve bunun kesinleşmesi sonucunda o mahkûmiyete ertelenme hükmü uygulansa bile bir daha kasten işleyebileceği suçlara ertelenme kurumu uygulanamayacaktır.

 

Şu durumu da burada izah etmekte fayda vardır. Örneğin kişi önceden kısa süreli hapis cezasına çarptırılacak bir suç işlemiş olsun ve bu durumda kendisine verilen hapis cezası da seçenek yaptırımlara çevrilsin. Bu durumda seçenek yaptırımına çevrilmiş olan kısa süreli hapis cezası ertelenmeyi engellemez.

 

3. Yukarıda da izah ettiğimiz üzere kanun koyucu burada hâkime takdir yetkisi tanımıştır. Hapis cezasının infazının ertelenmesinin gerçekleşebilmesi için az önce izah ettiğimiz 2 koşulun gerçekleşmesinden sonra mahkemede hükümlünün yeniden suç işlemeyeceği konusunda bir kanaatin de oluşması gerekir. Hâkim takdir yetkisini kullanarak erteleme kararı verdiğinde erteleme kararını hükümlünün suçu işledikten sonra yargılama aşamasında gerçekleştirmiş olduğu davranışlara, pişmanlığına dayandırması gerekir. Fakat hapis cezasının ertelenmesi için kanaati oluşurken sadece yargılama aşamasındaki haline bakmayabilir hükümlünün. Hükümlünün bütün hayatını, suça olan eğilimini, hayat tarzını dikkate alarak bir karara varabilir.

 

4. Bu 3 koşul yeterli olmakla beraber davaya bakan hâkim hapis cezasının infazının ertelenmesi için ayrıca hükümlünün meydana getirmiş olduğu zararı gidermekle yükümlü de tutabilir. Bu durumda Türk Ceza Kanunun 51. Maddesinin 2. Fıkrasında belirtilmiş ve hâkimin takdir yetkisine bırakılmıştır.

 

Hapis Cezasının Ertelenmesi Başvurusu

Ceza hukuku kamu düzenine ait bir hukuk dalıdır. Bu nedenle bu hukuk dalı altında incelenen konular ve oluşturulan kanunlarda istisnalar hariç kamu düzeni ile alakalıdır. Bu nedenle kanun koyucu suçun oluştuğu anda infazın anında gerçekleştirilmesinin gerektiğini kanunlarında ifade ederler. Fakat gelişen toplumda suçun oluşmasını önleyici fonksiyona sahip olan cezalar yukarıda da izah ettiğimiz gibi bazı durumlarda hâkimin takdir yetkisi altında ertelenebilmektedirler, seçenek yaptırımlara çevrilebilmektedirler. Bunların hepsi kanun koyucunun izlediği ceza siyaseti ile alakalıdır.

 

Hapis cezasının infazının ertelenmesini hükümlü ya da onun vekili talep edebilmekle beraber buna karar verecek olan kişi davaya bakan hâkimdir.

Bu yazıyı sosyal medyada paylaşın, herkes bilgilensin:
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (No Ratings Yet)
Loading...

Leave a Reply