(0212) 679 32 53

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı (HAGB) Nedir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması CMK m.231’de düzenlenmiştir. Buna göre, sanık hakkında hükmolunan ceza belli bir denetim süresi içerisinde hüküm doğurmayacaktır. Bu süre içinde kasıtlı bir suç işlenmezse ve yükümlülüklere uygun davranılırsa ceza kararı ortadan kalkacak ve ceza davası düşecektir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında ortada sonuç doğuracak bir mahkem hükmü mevcut değildir. Mahkeme, hukuk sisteminde sonuç doğuracak olan hükmü henüz açıklamamış olup açıklamayı geri bırakmıştır. Bu kararın verilmesi halinde aslında birnevi sanığa kısıtlama getirmeksizin ikinci bir şans verildiğini söylememiz mümkündür. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasıyla suç işlemiş olan kişinin hayatında ceza hukuku müdahalesi askıya alınmış olacaktır.

 

Hapis cezasının ertelenmesinden farklı olarak hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında sanık için hukuki bir sonuç doğurma söz konusu olmadığından dolayı bu durum sanığın lehine olan bir kurumdur. Yargıtay’a göre mahkeme öncelikle yasal bir zorunluluk olarak hükmün açıklanmasının geri bırakılması koşullarının bulunup bulunmadığını re’sen değerlendirecektir. Olumsuz sonuca ulaşıldığı takdirde diğer ceza hukuku kurumlarının şartlarının mevcut olup olmadığına bakılacaktır. Hapis cezasının ertelenmesi ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının koşulları hemen hemen aynı olduğundan dolayı bu durum hapis cezasının ertelenmesi uygulamasını büyük ölçüde ortadan kaldırmaktadır.

 

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması hem ceza hukuku hem de ceza muhakemesi hukukuna ilişkin özellikler içermesi sebebiyle karma nitelikli bir kurum olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kurumun ceza hukukuna ilişkin sonuçları olması nedeniyle sonradan yürürlüğe giren ve lehe değişiklik gerçekleştiren kanunlar geçmişe etkili olarak da uygulanabilme imkanı bulacaktır.

 

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Şartları

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının şartlarına gelecek olursak alanı bulabilmesi için bazı koşulların varlığı aranmaktadır. Öncelikli olarak bunun için karara konu olan uygulama suçun buna elverişli olması gerekmektedir. Anayasanın 174.maddesinde yer alan devrim kanunlarında yazılı suçlardan birisi, terör suçu, askeri suç ve askeri disiplin suçlarında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi söz konusu değildir. Bu karar için sanığın kabulü aranmaktadır.

 

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Şartları

 

Sanık bunu kabul etmediği takdirde karar verilmesi mümkün olmayacaktır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması ancak 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasına ve/veya adli para cezasına mahkumiyet durumunda söz konusu olur. Bunların yanı sıra aranan koşullardan bir diğeri de sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum edilmemiş olmasıdır. Bir gün bile mahkumiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması koşulunu ortadan kaldıracaktır. Fakat taksirle olan bir suçtan dolayı mahkumiyet, süresi ne olursa olsun bu karara engel teşkil etmeyecektir.

 

Mahkemece sanığın kişilik özellikleri ve duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak sanığın yeniden suç işlemeyeceğine dair kanaate ulaşılması bu ceza kurumunun uygulanması için aranan koşullardan birisidir. Aynı zamanda mağdurun ya da kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme ya da tazmin suretiyle giderilmiş olması gerekmektedir. Eğer işlenen suç, uzlaşma kapsamında yer alan bir suç ise uzlaşma hükümlerinin uygulanmasının mümkün olduğu hallerde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemeyecektir. Ancak tüm bu koşulların varlığı halinde ve sanığın da kabul beyanıyla birlikte hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair karar, mahkeme tarafından verilebilecektir.

 

Hükmün Açıklanmasını Geri Bırakılması ve Denetim Süresi İçinde Yeniden Suç İşlenmesi

Sanık hakkında hükmün açıklanmayacağına dair karar verildiği takdirde sanık, 5 yıl süreyle denetime tabi tutulacaktır. Eğer sanık, denetim süresi içerisinde kasten bir suç işlemez ve hakimin belirlediği yükümlülüklere aykırı davranmazsa sürenin dolmasıyla geri bırakılan hüküm ortadan kalkar ve davanın düşmesine karar verilir. Fakat sanık bu süre içerisinde kasıtlı bir suç işlerse ya da hakimin belirlediği yükümlülüklere aykırı hareket ederse bu durumda geri bırakılmış olan hükmün açıklanmasına karar verilir.

 

Denetimli Serbestlik Süresi İçerisinde Suç İşlenmesi

 

Denetim süresi içerisinde kasıtlı bir suç işlemiş olan sanık hakkında geri bırakılan hüküm aynen açıklanır. Daha önce verilmiş olan bu cezanın seçenek yaptırımları çevrilmesi mümkün değildir. Denetim süresi içinde söz konusu yükümlülüklere aykırı hareket eden failin de geri bırakılan hükmünün açıklanacağını belirtmiştik. Fakat bu durumda hükmü açıklayan mahkeme sanığın cezasının yarısına kadar olan bölümünün infaz edilmemesine karar verebilir. Bunun yanı sıra bu durumda hapis cezasının ertelenmesi ya da adli para cezasına çevirme durumu da söz konusu olabilir. Ancak sanığın kasten bir suç işlediği hallerde bu yollara başvurulması mümkün değildir.

 

Denetim süresi içinde yeniden suç işlenmesi durumunda işlenen bu suçla ilgili mahkumiyet kararının verilmesinin ardından geri bırakılan hükmün açıklanması mümkündür. İşlendiği iddia edilen suç hakkında kesin mahkumiyet kararı verilmemesine rağmen geri bırakılan hükmün açıklanması, Yargıtay tarafından hukuka aykırı bulunmuştur. Aynı zamanda son olarak şunu da belirtmeliyiz ki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı temyiz yoluna gidilemez; itiraz edilmesi mümkündür. (7 günlük süre)

 

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Memuriyete Etkisi Nedir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması aslında kişiye verilen ikinci bir şans olduğundan dolayı kişinin mevcut hukuki statüsünde olumsuz bir değişiklik olmaması için düzenlenmiş bir kurumdur. Dolayısıyla hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olan kişi için devlet memurluğu, avukatlık ya da başka bir kamu hizmeti ifa etmesinde önünde hiçbir engel yoktur. Aynı zamanda bu yönde karar verilmiş olan kişinin cezası ne oranda olursa olsun gerek memuriyetten gerekse diğer kamu hizmetlerinden atılması da söz konusu değildir. Dolayısıyla bu kararın memuriyete olumsuz bir etkisi olmayacaktır.

 

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Adli Sicil Kaydına İşlenir Mi?

Hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olan kişilerin en çok merak ettiği konulardan birisi de bu kararın adli sicil kaydına işlenip işlenmeyeceğidir. Her ne kadar sanık hakkında verilen hükmün açıklanmaması ve cezanın infaz edilmemesi önemli olsa da bu durum adli sicile işlenmemesi de kişiler açısından büyük önem arz etmektedir. Şunu belirtmeliyiz ki hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı adli sicil kaydında görünmeyecektir. Bu karar, adli sicil kaydında bu hükümlere özgü bir sistemle kaydedilmektedir.

 

Adliyeden alınan sabıka kaydında ya da e-devlet şifresi ile sisteme girilerek alınan sabıka kaydında bu yönde bir karar verildiğine dair ibare yer almayacaktır. Söz konusu kayıtlar yalnızca hakim ya da savcı tarafından soruşturma veya kovuşturma için bağlantılı görüldüğü takdirde kullanılabilecektir ve onlar tarafından görülebilecektir. Hakim veya savcının bu kayıtları kullanmasındaki amaç da m.231’de belirtilen hallerden birinin mevcut olmasıdır. Yani denetimli serbestlik süresi içerisinde eğer bir kişi kasten suç işlerse bu durumda soruşturmayı yapan savcı sanık hakkında daha önceden hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiğini görme imkanına sahip olacaktır.

 

 

Bu yazıyı sosyal medyada paylaşın, herkes bilgilensin:
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (2 votes, average: 3,00 out of 5)
Loading...

Leave a Reply