(0212) 679 32 53
info@topo.av.tr

Memnu Hakların İadesi

Memnu hakların iadesi, bir diğer adıyla yasaklanmış hakların geri verilmesi, hükümlü hakkında bir cezaya mahkumiyet sebebi ile Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunların meydana getirmiş olduğu yasaklar ortadan kaldıran ceza hukuku kurumuna verilen isimdir.

 

5237 sayılı yürürlükte bulunan Türk Ceza Kanunu’na göre cezanın infazıyla beraber kişinin tüm yasaklanmış hakları kendisine geri verilecektir. Ancak TCK dışında bazı özel kanunlar söz konusu hükümlünün mahkumiyet sebebi ile bazı hakları kullanmasını engelleyen hükümler taşımaktadır. Buna örnek olarak şunu verebiliriz: Hükümlünün cezası TCK çerçevesinde infaz edilmiş olduğu halde avukatlık, mali müşavirlik, devlet memurluğu ya da milletvekilliği yapması mümkün değildir. Bu meslek çeşitlerini yapması ile ilgili özel kanunların getirmiş olduğu yasaklar mevcuttur. Aynı zamanda hükümlünün belirtmiş olduğumuz yasaklılık halinden kurtulabilmesi için mahkemeye başvuruda bulunarak memnu hakların iadesi kararı alması gerekmektedir.

 

Memnu Hakların İadesi TCK

Memnu Hakların İadesi TCK

 

Memnu hakların iadesi hakkında şunu söyleyebiliriz ki bu durum, TCK dışındaki kanunların ceza mahkumiyetine bağlamış olduğu olumsuz sonuçları ortadan kaldırmak maksadıyla düzenlenmiştir. Fakat yasaklanmış hakların geri verilmesi için bazı koşulların varlığı aranmaktadır. Bunların var olduğu hallerde memnu hakların iadesi gerçekleştirilecektir.

 

Memnu hakların iadesi şartları

Memnu hakların iadesi şartları için söyleyebiliriz ki bunun gerçekleşebilmesi için 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nda belirtilmiş olan şartların varlığı aranmaktadır. Belirtilmiş olan şartların bir arada bulunması halinde söz konusu iade gerçekleştirilecektir.

 

Memnu Hakların İadesi Şartı

Memnu Hakların İadesi Şartı

Memnun hakların iadesi için aranan ilk şart; mahkum olunan cezanın infaz edilmiş olmasıdır. Cezanın infaz edilmesiyle kastedilen hükümlünün koşullu salıverme ile cezaevinden tahliye edilmiş olması değildir. Koşullu salıverilme ile dışarıya çıkan hükümlünün denetim süresini de tamamlamış olması ve ceza mahkemesinin mahkumiyet hükmünde yer alan tüm ceza süresinin infaz edilmiş olması gerekmektedir. Ceza infaz edilmediği takdirde memnun hakların iadesine başvuruda bulunulması mümkün değildir. Yasaklanmış hakların geri verilmesi için aranan ikini şart ise; cezanın infaz edilişinden itibaren 3 yıllık bir sürenin geçmiş olmasıdır. Cezanın infazından itibaren 3 yıl geçmediği takdirde hiçbir şekilde memnun hakların iadesi için talepte bulunmak mümkün olmayacaktır. Yasaklanmış hakların geri verilmesi için aranan üçüncü şart ise; kişinin 3 yıllık süre içerisinde yeni bir suç işlememiş olması ve bu süreci iyi halli olarak geçirmiş olmasıdır. Mahkemede bu durum hakkında bir kanaat oluşmalıdır. Uygulamada mahkemelerde hükümlü suç işlememişse ve açıkça bilinmekte olan olumsuz bir niteliği yoksa iyi halli olarak kabul edilmektedir.

 

Hükümlü hakkında mahkum olunan cezanın infazına genel af ya da etkin pişmanlık dışında başka bir hukuki sebeple son verilmiş olması halinde memnu hakların iadesi yoluna gidilebilmesi için, hükmün kesinleşmiş olduğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesi gerekmektedir. Fakat söz konusu bu süre kişinin mahkum olduğu hapis cezasına 3 yıl eklenmesi suretiyle bulunacak olan süreden daha kısa olamaz.

 

Yukarıda belirtmiş olduğumuz koşulların varlığı halinde kişi, yasaklanmış hakların kendisine iade edilmesi için mahkemeye başvurma hakkına sahip olacaktır. Bu şartların mahkemece var olduğunun kabulüyle birlikte yasaklanmış haklar kişiye iade edilecektir.

 

 

Memnu hakların iadesi ve memuriyet

Memuriyet durumunda memnu hakların iadesinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği açıklanması gereken konular yer almaktadır. Bunu açığa kavuşturabilmek adına ilgili mevzuatta özel bir düzenleme mevcuttur. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48. maddesine göre Türk Ceza Kanunu madde 53’te belirtilen süreler geçmiş olsa dahi, kasten işlenen bir suç sebebiyle 1 yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum edilmiş olanlar memuriyete kabul edilmeyeceklerdir. Bu özel düzenlemenin yanı sıra aynı kanunda affa uğramış olsalar dahi bazı yüz kızartıcı suçları işleyenlerin memuriyet hakkını kaybedeceği ifade edilmiştir.

 

Eğer hükümlü hakkında yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı verilirse yasaklanmış tüm haklarına kavuşma söz konusu olacaktır. Memnu hakların iadesi kararı verilmesi memuriyet önündeki engelleri kaldıracaktır. Devlet memurluğunun koşulları ne olursa olsa yasaklanmış haklarını geri alan kişi memurluk hakkına kavuşacaktır. Fakat açıktan atama kuralları gereğince 657 sayılı Kanun’un 92. maddesine göre idarenin hükümlüyü memurluk görevine kabul edip etmeme konusunda takdir yetkisi bulunmaktadır. fakat belirtmiş olduğumuz bu takdir yetkisi sınırsız ve ölçüsüz olmadığından dolayı idari yargının denetimine tabi olacaktır.

Memnu Hakların İadesinde Yetkili Mahkeme

Memnu hakların iadesi konusunda iki yetkili mahkeme mevcuttur. Öncelikli olarak şunu belirtmeliyiz ki memnu hakların iadesi kararı ancak hükümlünün yargılandığı mahkeme tarafından verilebilir. Kişi hakkında hükmü vermiş olan mahkeme mahkumiyet hükmünün içeriğine daha kolay bir şekilde ulaşabilmektedir. Bu sebeple memnu hakların geri verilmesi konusunda talepte bulunabilmek için en uygun mahkeme, hükümlüyü yargılamış olan ve asıl hükmü veren mahkemedir.

 

Yasaklanmış hakların iadesi konusunda yetkili olan bir diğer mahkeme ise hükümlünün, kendisi hakkında hükmü veren mahkeme dışında bir yerde ikamet etmesi halinde ortaya çıkar. Eğer hükümlü, hükmü vermiş olan mahkemenin bulunduğu yerinde dışında ikamet ediyorsa ikamet ettiği yerde bulunmakta olan ve kendisi hakkında mahkumiyet hükmünü veren mahkeme ile aynı dereceli bir mahkemeye başvurarak yasaklanmış hakların geri verilmesini talep edebilir. Hükümlü, belirtmiş olduğumuz her iki mahkemeden birini tercih etme şansına sahiptir. Fakat mahkumiyet kararını vermiş olan mahkemenin tercih edilmesi tüm evrakların orada olması sebebiyle kişi hakkında daha kolay karar verilmesini sağlayacaktır.

 

Memnu Hakların İadesi ve Adli Sicil Kanunu

Adli Sicil Kanunu’na göre yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı kişinin sabıka kaydına işlenmektedir. Böylelikle memnu hakların iadesi konusunda söz konusu kişi hakkında verilen yargı kararına ulaşmak daha kolay hale gelecektir. Aynı zamanda memnu hakların iadesi kararı adli sicil kaydının silinmesi kararı alındığı takdirde kayıtlardan çıkarılabilmektedir.

 

Adli sicil arşiv kayıtlarının silinmesini isteyen kişiler yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşulu ile 15 yıl geçmesiyle beraber mahkemeye müracaat ederek kayıtların silinmesini talep edebilme hakkına sahiptirler. Fakat  memnu hakların iadesi koşulu aranmaksızın 30 yıl geçmesiyle beraber de adli sicil arşivinden bu kaydın silinmesi mümkündür.

 

Kişilerin adli sicil kayıtlarının bulunması yaşamlarının bazı alanlarında sıkıntılara yol açacağından dolayı arşiv kaydının silinmesi için yasanın kişilere tanımış olduğu yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı büyük önem arz etmektedir. Bu müracaatı gerçekleştirmeden önce uzman bir avukata danışmak ve onun talimatları doğrultusunda hukuki süreci başlatmak yerinde bir hareket olacaktır. Aynı zamanda bu müracaatı yapma konusunda durumunuzun müsait olup olmadığının tespit edilmesi açısından da ceza avukatı ile çalışmak büyük ölçüde faydası olacaktır.

 

1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

Leave a Reply