Etkin Pişmanlık ve Ceza İndirimi

Etkin pişmanlık ve ceza indirimi, ceza hukukunun önemli kavramları arasında yer almaktadır. Etkin pişmanlık ve ceza indirimi hakkında hükümler, Türk Ceza Kanunu’nun 168. maddesinde bulunmaktadır. Etkin pişmanlıktan kimlerin, nasıl faydalanacağına değinmeden önce etkin pişmanlık ve ceza indirimi kavramları hakkında bilgi vermemiz yararlı olacaktır.

Öncelikle şunu belirtmeliyiz ki etkin pişmanlık, cezanın tamamen ortadan kaldırılmasını sağlayabileceği gibi fail hakkında hükmolunacak cezada indirim yapılmasını da sağlayan bir ceza hukuku kurumu olarak karşımıza çıkmaktadır. Etkin pişmanlık, bir kimsenin işlemiş olduğu suçtan ötürü kendi özgür iradesiyle sonradan pişman olması ve aynı zamanda suç teşkil eden fiilin ortaya çıkarmış olduğu olumsuzlukları gidermesi veya ceza adaletine olumlu hareketleriyle katkıda bulunması halinde uygulanmaktadır. Her suç tipi açısından etkin pişmanlık ve ceza indiriminin uygulanması mümkün değildir. Dolayısıyla TCK’da sınırlı olarak belirtilen suçlar açısından etkin pişmanlık ve ceza indirimi hükümleri uygulama alanı bulabilecektir.

Etkin pişmanlık kavramı genellikle gönüllü vazgeçme kavramı ile karıştırılmaktadır. Fakat bu iki ceza hukuku kurumu arasında aslında belirgin birtakım farklılıklar mevcuttur. Etkin pişmanlık, suçun tamamlanmasının ardından gündeme gelen bir konuyken gönüllü vazgeçme ise suçun tamamlanma anına kadar gündeme gelebilecek bir konudur. Yani fail, bir suçun icra hareketlerinden gönüllü bir şekilde vazgeçerse veya kendi çabasıyla neticenin meydana gelmesini engellerse bu durumda gönüllü vazgeçme hükümleri uygulama alanı bulabilecektir. Bu sebeple tamamlanmış suçlar açısından gönüllü vazgeçme değil; etkin pişmanlık ve ceza indirimi hükümleri uygulama alanı bulabilecektir.

Etkin Pişmanlık ve Ceza İndiriminden Nasıl Faydalanılır ?

Etkin pişmanlık ve ceza indirimi başlığı altında ele almamız gereken konulardan birisi de bu kuruma dair hükümlerden nasıl faydalanılabileceğidir. Öncelikli olarak şunu belirtmeliyiz ki daha önce söylediğimiz gibi her suç tipi açısından etkin pişmanlık hükümleri uygulama alanı bulmayacaktır. Dolayısıyla etkin pişmanlıktan faydalanmak isteyen bir kişinin bilmesi gereken ilk husus; suçun etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasına elverişli olup olmadığıdır. Ayrıca yalnızca tamamlanmış olan suçlar bakımından etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilecektir.

Etkin pişmanlık ve ceza indiriminden faydalanmak için dikkat edilmesi gereken hususlardan birisi de kovuşturma başlamadan evvel fail, azmettiren ya da yardım eden bizzat pişmanlık göstermiş olmalıdır. Yalnızca pişmanlık gösterilmiş olması yeterli olmamakla beraber mağdurun uğramış olduğu zarar aynen veya tazmin suretiyle tamamen giderilmiş olmalıdır. Ancak bu durumda fail hakkında hükmolunacak cezada indirim yapılması mümkün olacaktır. İndirim oranlarının ne kadar olduğunu yazımızın ilerleyen bölümlerinde açıklayacağız.

Müşterek olarak işlenmiş bir suç söz konusuysa ve faillerden yalnızca biri pişmanlık göstererek mağdurun uğramış olduğu zararı tazmin ederse yalnızca bu fail hakkında etkin pişmanlık ve ceza indirimi hükümleri uygulanacak olup diğer fail veya failler hakkında herhangi bir yararlanma söz konusu olmayacaktır. İsterek müşterek olarak işlenmiş bir suç olsun isterse tek bir kişinin işlemiş olduğu bir suç olsun her halde zararın tamamen giderilmesi aranmaktadır. Fakat eğer fail, mağdurun uğramış olduğu zararı kısmen giderebileceğini beyan ediyorsa bu durumda mağduru rızası aranacaktır. Mağdur rıza göstermediği takdirde etkin pişmanlık hükümleri uygulanamayacaktır. Dolayısıyla ancak bu şartlar gerçekleştiği takdirde etkin pişmanlık mümkün hale gelecek ve faik hakkında uygulanacak cezada indirim yapılabilecektir.

Etkin Pişmanlıktan Kimler Yararlanabilir ?

Etkin Pişmanlıktan Kimler Yararlanabilir?

Etkin pişmanlıktan kimlerin yararlanabilir ? sorusu için ilk olarak şunu belirtmeliyiz; yalnızca TCK’da özel olarak belirtilen suçlar açısından etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması mümkündür. Dolayısıyla yalnızca belirtilen suçların failleri etkin pişmanlık gösterebileceklerdir. Ancak yalnızca fail değil; azmettiren ve yardım eden bakımından da TCK m.168 hükmü uygulama alanı bulabilecektir. Etkin pişmanlık ve ceza indirimi, aslında her suç tipi bakımından ayrı ayrı incelenmeyi gerekli kılmaktadır. Çünkü suç tipine göre uygulanacak olan ceza indirim oranı da farklılık göstermektedir. Aynı zamanda etkin pişmanlığın gösterilme anına göre de verilecek olan cezada yapılacak indirim değişkenlik göstermektedir.

Etkin pişmanlık hükümlerinin uygulama alanı bulabileceği suç tiplerinden bir kısmını şu şekilde sıralamamız mümkündür: Mala zarar verme, hırsızlık, güveni kötüye kullanma, yağma, dolandırıcılık, hileli veya taksirli iflas. Aynı zamanda kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun işlenmesi durumunda da etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilecek olup bu konuyu yazımızın ilerleyen bölümlerinde yeniden inceleyeceğiz.

Etkin Pişmanlık Halinde Ceza İndirim Oranı Nedir ?

Etkin pişmanlık durumunda ceza indiriminin oranı ne kadar olduğu açıklanması gereken konular arasında yer almaktadır. Daha önce değindiğimiz üzere pişmanlığın gösterilme anına ve suç tipine göre bu indirim oranı da değişiklik göstermektedir. Fakat şunu belirtmeliyiz ki TCK m.168/I’de yazılı olan suçlar bakımından etkin pişmanlık gösterildiği takdirde hükmolunacak ceza 2/3’üne kadar indirilmektedir. Fakat eğer kovuşturma başlamış ve hüküm verilmemişse bu durumda etkin pişmanlık gösterildiği takdirde verilecek ceza yarısına kadar indirilecektir. TCK m.168/V’te yer alan hükme göre ise karşılıksız yararlanma suçunda zararın hüküm verilinceye kadar tamamen giderilmesi durumunda verilecek olan ceza 1/3’üne kadar indirilmektedir. Ancak daha önce de değinmiş olduğumuz gibi her suç tipi açısından ceza indirim oranı farklılık gösterecek olup bu konuda detaylı bilgi almak için mutlaka ceza hukuku alanında uzman bir avukatla görüşülmelidir.

Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma ve Etkin Pişmanlık

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu TCK m.109’da “Hürriyete Karşı Suçlar” başlığı altında düzenlenmiş bir suç tipidir. Bu suça dair etkin pişmanlık hükümleri ise TCK m.110’da yer almaktadır. İlgili madde hükmüne göre, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işleyen kişi ancak belirli koşulların varlığı halinde etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanabilecektir. Bu koşullardan ilki; fail özgürlüğünden yoksun bıraktığı kişiyi kendiliğinden serbest bırakmış olmalıdır.  Aynı zamanda failin, mağduru suçtan elde etmek istediği amaca henüz ulaşmadan serbest bırakmış olması gerekmektedir. Bunların yanı sıra fail, özgürlüğünden yoksun bıraktığı kimsenin şahsına herhangi bir zarar vermemiş olmalıdır. Fail hakkında henüz soruşturma başlamadan evvel mağdur serbest bırakılmış olmalıdır. Son olarak da mağdurun güvenli bir yerde serbest bırakılmış olması gerekmektedir. Bununla anlatılmak istenen ise mağdurun fiziksel veya manevi olarak zarar görmeyeceği bir yerde serbest bırakılmış olması gerektiğidir.

Yukarıda belirtmiş olduğumuz koşulların varlığı durumunda fail hakkında etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilecektir. Bu durumda fail hakkında uygulanacak olan ceza üçte ikisine kadar indirilecektir. Etkin pişmanlık ve ceza indirimi hakkında detaylı bilgi alabilmek adına ceza avukatından yardım alınması yararlı olacaktır.

Makale Yararlı mıydı?

Oylamak için yıldıza tıklayın

Ortalama oy / 5. Oy sayısı:

Yararlı bulmadığınız için üzgünüz

Bu makaleyi geribildirimlerinizle daha iyi hale getirmek isteriz

, , , , , , , , , ,

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.
You need to agree with the terms to proceed

* Telefon numaranız yayınlanmayacaktır.

Menü