Haksız Tutuklama, Gözaltı ve Elkoyma Tazminat Davası

  1. Topo Hukuk
  2. Tazminat Hukuku
  3. Haksız Tutuklama, Gözaltı ve Elkoyma Tazminat Davası
Haksız Tutuklama, Gözaltı ve Elkoyma Tazminat Davası

Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat Davası Nedir?

Koruma tedbirleri kavramı ise CMK’da belirlenen tutuklama, gözaltı, el koyma gibi tedbirleri ifade etmektedir. Belirtilen tedbirlere soruşturma veya kovuşturma aşamalarında yetkili merciler tarafından başvurulmaktadır. Fakat koruma tedbirlerinin uygulanmasında CMK hükümlerine aykırı gerçekleştirilirse haksız tutuklama, haksız gözaltı veya haksız elkoyma söz konusu olacaktır. Haksız uygulanan koruma tedbirlerine ilişkin açılacak tazminat davasına ilişkin düzenlemeler CMK 141-144. maddeler arasında düzenlenmiştir. 

Tazminat davası kişilerin maruz kaldıkları maddi ve manevi zararların giderilmesi için açılan davadır. Kişiler usul kurallarına uyulmadan yapılan keyfi adli işlemler neticesinde uğradıkları zararların giderilmesi için Devleti dava ederek zararın giderilmesini talep edecektir. Devlet ödediği tazminattan dolayı görevini kötüye kullanan hakim veya Cumhuriyet savcısına rücu edecektir. 

Koruma Tedbirleri Nedeniyle Hangi Hallerde Tazminat Davası Açılabilir?

CMK m.141 hangi hallerde haksız tutuklama, haksız gözaltı, haksız el koyma gibi koruma tedbirlerine ilişkin tazminat davası açılabileceğini belirlemiştir. 141.maddeye göre suçun soruşturulması veya kovuşturulması sırasında:

  1. Kanunda belirtilen koşullar dışında
  • yakalanan
  • tutuklanan
  • tutukluluğunun devamına karar verilen kişiler,

      2. Kanuni gözaltı süresi içerisinde hakim önüne çıkarılmayanlar,

      3. Kanuni hakları hatırlatılmadan tutuklananlar ile hatırlatılan haklarından yararlanma isteği yerine getirilmeden tutuklanan kişiler,

      4. Usulüne uygun tutuklanıp da makul sürede yargılama mercii önüne çıkarılmayanlar ile makul süre içinde hakkında hüküm verilmeyenler,

      5. Kanuni usule uygun yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilenler,

      6. Mahkum edilip gözaltı ve tutukluluk halinde geçirdiği süre hükümlülük süresinden fazla olanlar veya işlediği suçun cezası para cezası olan ve bu sebeple zorunlu olarak para cezasıyla cezalandırılanlar,

      7. Yakalanma veya tutuklanma sebepleri ile suçlamalar kendisine yazıyla veya sözle açıklanmayanlar,

      8. Yakalanan veya tutuklananlardan bu durumları yakınlarına bildirilmeyen kişiler,

      9. Hakkındaki arama kararının gereği ölçüsüz yerine getirilenler,

      10. Koşulları oluşmadığı halde

  • eşyalarına veya diğer malvarlığı değerlerine el konulanlar, 
  • bunların korunması için gerekli tedbirler alınmayanlar, 
  • eşyaları veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılanlar
  • zamanında geri verilmeyenler.

       11) Yakalama veya tutuklama işlemlerine karşı öngörülen başvuru yollarından yararlandırılmayanlar tazminat davası açarak zararlarının giderilmesini talep edebilir.

Tazminat Davalarında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

Haksız gözaltı, haksız tutuklama veya haksız el koyma kararlarına ilişkin zamanaşımı süresi bulunmamaktadır. CMK 142.maddesinde haksız uygulanan bu koruma tedbirlerine dair hak düşürücü süre öngörmüştür. Tazminat davası kararın veya hükmün kesinleşip ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve herhalde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içerisinde açılmalıdır. Bu sürelerin herhangi bir sebeple uzatılması mümkün değildir. Tazminat isteminde bulunacakların belirtilen sürelere uyarak dava açması gerektiği, aksi halde dava hakkının düşeceği unutulmamalıdır. 

Tazminat davası neticesinde Devlet, ödediği tazminat miktarını görevinin gereğine aykırı davranan hakim ve Cumhuriyet savcısına bir yıl içerisinde rücu etmelidir. 

Maddi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?

Maddi tazminat hesaplaması somut olaya göre ve buna ilişkin belgelere göre yapılmaktadır. Kişi haksız uygulanan koruma tedbirinin sebep olduğu maddi zarar için mahkemeye ilgili belgeleri sunmalıdır. Bu belgeler koruma tedbirinin uygulanma süresi içerisinde kişinin uğradığı kazanç kaybını ispatlayacak nitelikteki belgelerdir. Dolayısıyla maddi tazminatın belirlenmesinde kişinin sahip olduğu meslek ve gelir durumu dikkate alınacaktır. Tazminat alacaklısının iş sahibi olmaması halinde belirlenen net asgari ücret üzerinden maddi tazminat miktarı belirlenecektir. Bu husus aynı zamanda maddi zararını ispatlayamayan, buna ilişkin bilgi ve belge sunamayan davacı hakkında da uygulanır. 

Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?

Manevi tazminata zenginleşme amacıyla değil, kişinin manevi zararını hakkaniyet çerçevesinde gidermek amacıyla hükmedilir. Manevi tazminatın belirlenmesinde tazminat alacaklısının çektiği acı, elem ve üzüntü hesaplanmaktadır. Somut olaya göre değişiklik gösterecek bu kavramlar kişinin toplumsal konumu, sosyal ve mali durumu, işlediği iddia edilen suç ile de yakından alakalıdır. Manevi tazminatın belirlenmesinde haksız koruma tedbirinin uygulandığı süre ve gerçekleştirilme şekli dolayısıyla kişide bıraktığı olumsuz etkiler de dikkate alınacaktır. Hakim anılan hususları inceleyerek tazminat miktarını tazminat hukukunun genel prensiplerini gözeterek belirleyecektir. 

Haksız Tutuklama ya da Gözaltı Nasıl Kanıtlanır?

Haksız koruma tedbiri uygulandığına ilişkin gerçekleştirilecek ispat CMK 141. maddesinde belirlenen hallere göre gerçekleştirilecektir. Bu anlamda haksız tutuklama ya da haksız gözaltının kanıtlanmasında mahkeme veya savcılık kararı önem arz eder. Bu anlamda tutuklama veya gözaltına sebep olan davranıştan ötürü kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilirse tedbirin haksız uygulandığı sabit olacaktır. Bununla birlikte yasal tutuklanma veya gözaltı sürelerinin geçirildiğini ispatta tedbirin uygulandığı gün ile kişinin hakim önüne çıkarıldığı gün dikkate alınacaktır. 

Topo Hukuk Bürosu tazminat hukukunu ilgilendiren konular üzerine uzun yıllardır yasal destek sunmaktadır. Tazminat hukukunu  ilgilendiren işlemleriniz için danışma formunu doldurarak veya e-posta göndererek bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Makale Yararlı mıydı?

Oylamak için yıldıza tıklayın

Ortalama oy / 5. Oy sayısı:

Yararlı bulmadığınız için üzgünüz

Bu makaleyi geribildirimlerinizle daha iyi hale getirmek isteriz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.
You need to agree with the terms to proceed

* Telefon numaranız yayınlanmayacaktır.

Menü