Kıdem Tazminatı Nedir? Nasıl Alınır? (Ayrıntılı Rehber)

  1. Topo Hukuk
  2. İş Hukuku
  3. Kıdem Tazminatı Nedir? Nasıl Alınır? (Ayrıntılı Rehber)
()
Kıdem tazminatı işçinin Kanunda belirtilen koşullar çerçevesinde işten çıkmış veya çıkarılmış olması halinde çalıştığı süreye bağlı olarak kazanmış olduğu kıdemin karşılığında ödenen tazminattır. Tanımda bahsedilen Kanun 1475 sayılı mülga İş Kanunudur. Kanunun 14.maddesi yürürlükte kalmış olup kıdem tazminatına ilişkin hususlar bu çerçevede düzenleme altına alınmıştır. Bu hak ile, işçinin çalıştığı sürede edindiği kıdem; çalışma sürecinde işyerine katmış oldukları ile sağladığı hizmet tazmin edilmektedir. Doğaldır ki işçi çalıştığı yere yıllarca hizmet verip emeklerini sunduktan sonra işten çıkarıldığında hakları Kanunen korunacaktır. İlgili hak da bu koruma yollarından bir tanesi olarak karşımıza çıkmaktadır. 

Kıdem Tazminatı Nedir & Kimler Alabilir?

Kıdem tazminatı 1475 s. İş Kanununda öngörülen şartları gerçekleştirmiş işçiler tarafından talep edilebilecek bir haktır. İşçi kavramı tazminatı kimlerin alabileceğine ilişkin bu sorunun cevaplandırılmasında bu sebeple oldukça önem arz etmektedir.

İşçi 4857 s. İş Kanununda “bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişi” olarak tanımlanmıştır. Öte yandan ilgili kanunun 4.maddesinde belirtildiğine göre:

  • Deniz ve hava taşıma işlerinde,
  • 50 dahil olmak üzere 50’den az işçi çalıştırılan tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde,
  • Aile ekonomisi sınırları içerisinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işlerinde,
  • Aile üyeleri arasında ve 3.derece dahil olmak üzere 3.dereceye kadar hısımları arasında dışarıdan bir başkası katılmamak şartıyla evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde,
  • Ev hizmetlerinde,
  • Çıraklar, sporcular ve rehabilite edilenler hakkında,
  • 507 s. Kanundaki tarife uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde çalışanlar 4857 S. İş Kanunu çerçevesinde işçi sayılmamaktadır. Dolayısıyla ilgili kanun kapsamında bu kimselerin kıdem tazminatına hak kazanması mümkün olmayacaktır. 

Kıdem tazminatını alabilecek işçiler bağlamında bir istisna da evlilik sebebiyle işten çıkma halinde karşımıza çıkmaktadır. Kanun koyucu yalnızca kadınların evlenme tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde işverenine sözleşmenin feshi hakkında başvurması şartıyla bu hakkı kazanabileceğini öngörmüştür.  Erkek işçiler evlenme dolayısıyla iş sözleşmesini feshettiklerinde bu hakkın talebinde bulunamayacaktır. 

Hangi Durumlarda Alınır?

Kıdem tazminatı işçinin iş sözleşmesini haklı sebeple feshetmesi halinde alabileceği bir tazminat türüdür. İşçinin iş sözleşmesini haklı sebeple fesih halleri 4857 s. Kanun m.24’de sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller vb. durumlar ile zorlayıcı sebepler olarak sayılmıştır. 

İş sözleşmesi işveren tarafından feshedilmişse bu feshin haksız olması halinde işçi kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Aynı zamanda işçinin iş sözleşmesinde belirlenen çalışma koşullarında esaslı değişiklik yapılması halinde işçinin bu koşulları kabul etmemesi de bu hakkı kazandırır. Fakat bunun için işçinin değişiklik yapılan koşulları kabul etmemekte haklı olması gerekmektedir. Bu halde işveren sözleşmeyi haksız feshetmiş sayılacağından işçiye ödemesi yapmalıdır. 1475 s. İş Kanununda işçinin iş sözleşmesini:

  1. Askerlik görevi sebebiyle,
  2. Bağlı olduğu kanunla ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulan kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alma amacıyla,
  3. Yaşlılık aylığı bağlanması için belirlenmiş sigortalılık süresi ile prim ödeme gün sayısını tamamlamış olmak koşuluyla kendi isteği ile,
  4. (Kadın işçinin) Evlenmesi sebebiyle feshetmesi hallerinde kıdem tazminatına hak kazanacağı öngörülmüştür. Son olarak iş sözleşmesi işçinin ölümü sebebiyle sona ermişse kanunen kıdem tazminatına hak kazanılmış sayılmaktadır. 

Kıdem Tazminatı Alma Şartları

Bu hakkı kazanabilme şartları:

  1. İşçinin 4857 s. İş Kanunu uyarınca işçi olarak kabul edilmesi,
  2. İşçinin aynı işverene bağlı kesintisiz olarak en az 1 yıl süreyle çalışmış bulunması,
  3. İşçi ile işveren arasında yapılan iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması,
  4. İşçinin 1475 s. İş Kanununda belirtilen sebeplerle işten çıkmış veya çıkarılmış olması,
  5. Kıdem tazminatı zamanaşımı süresini geçmemiş olmasıdır. 

İşçinin aynı işverene bağlı çalışması bu işverenin işyerinde çalışması anlamını taşımaktadır. Buna göre aynı işverene ait işyerinin farklı şubelerinde çalışmak süreyi kesintili hale getirmeyecektir. 1 yıldan daha az süre ile çalışmış işçilerin vermiş olduğu hizmetin niteliği ne olursa olsun kıdem tazminatına hak kazanması mümkün değildir. 

İş ilişkisinin bir süreye tabi kılınmadığı hallerde sözleşme belirsiz süreli olarak yapılmış sayılır. Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin yazılı veya sözlü yapılması kıdem tazminatına hak kazanma hususunda önem arz etmemektedir. Belirsiz iş sözleşmesine bir istisna olarak belirli süreli sözleşmelerde de işçinin sözleşmeyi işin veya sürenin bitiminden önce haklı sebeple feshetmesi gösterilebilir. Buna göre işçi kendisine verilen işi tamamlamadan veya sözleşmede kararlaştırılan süreden önce haklı sebeple sözleşmeyi feshederse kıdem tazminatına hak kazanabilecektir. 

Kıdem Tazminatı Konusunda Uzmanlarımıza Danışın

Kıdem Tazminatı Nasıl Alınır?

Kıdem tazminatı Kanunda belirtilen şartları sağlayan işçilerin işten çıkarılması veya haklı sebeple iş sözleşmesini feshetmesi halinde alınabilir. Bunun için işçinin ilk olarak işverene başvurması, işverenin kıdem tazminatı ödemesini yapmaması halinde zaman aşımı süresi içerisinde iş mahkemesine başvurması gerekir. Kıdem tazminatı ödemelerinizi alamayan işçiler alanında uzman işçi avukatına başvurarak en kısa sürede tazminat davası açmalıdır. Konu ile ilgili olarak “İş Mahkemesinde Dava Nasıl Açılır?” adlı makalemizi okuyabilir; işten çıkarılmış ve tazminat ödemelerinizi alamamışsanız iletişim sayfamızdan iş hukuku avukatlarımıza ulaşabilirsiniz. 

Kıdem Tazminatı Zamanaşımı Süresi

Kıdem tazminatı zamanaşımı süresi yürürlükteki 4857 sayılı İş Kanunu ek madde 3’te düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre iş sözleşmesinden kaynaklanmak şartıyla kıdem tazminatı ödemeleri 5 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. İşçi kıdem tazminatına hak kazandıktan 5 yıl içerisinde alacağına ilişkin taleplerini ileri sürmeli, gerektiği takdirde kıdem tazminatı ödemesi için iş mahkemelerinde dava açmalıdır. 

Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Kıdem tazminatının hesaplanmasında kıdem süresinin başlangıcı iş sözleşmesinin yapıldığı tarih değil işçinin işe başladığı tarihtir. Bir diğer ifadeyle işçinin kıdeminin hesaplanmasında işçinin işverenin buyruğuna hazır bulunduğu an dikkate alınır. Buna göre deneme süreli iş sözleşmelerinde deneme süresi de kıdeme sayılacaktır.

Hesaplama sürecinde, kıdem süresinin sonu süresiz feshi bildirim ile sona eren sözleşmelerde bildirimin işverene vardığı, süreli fesih bildiriminde ise sürenin sona erdiği andır. İşçinin ölümü dolayısıyla ödenecek ücret halinde ise sürenin sonu işçinin ölüm günü olarak hesaplanmalıdır. 

Hesaplama, işçinin çalıştığı her tam yıl için 30 günlük brüt ücrete göre yapılmalıdır. Buna göre işçinin aldığı aylık ücrete yol, yemek, düzenli ödeniyorsa ikramiye masrafları da dahil edilerek tazminat ödemesi yapılacaktır. 

Kıdem Tazminatı Tavanı 2020 

Hesaplamalarda dikkate alınması gereken bir husus da yapılan hesaplamada çıkan ücretin yıllık olarak belirlenen kıdem tazminatı tavanını aşmamasıdır. 1 çalışma yılı için ödenecek kıdem tazminatı tutarı fesih tarihindeki tavanını aşamayacaktır. 2020 kıdem tazminatı tavanı 6.730,15 TL olarak belirlenmiştir. 

Kıdem Tazminatı Ödeme Süresi Ne Kadardır?

İşveren tarafından kıdem tazminatını ödeme süresi İş Kanununda öngörülen bir husus değildir. Bu çerçevede işverenin tazminat ödemesini makul süre içerisinde yapması gerektiği belirtilmelidir. Yargı kararları da dikkate alındığında ödemenin esasen hak edildiği anda nakden ödenmesi gerektiği söylenebilir. Ancak bu ödemenin yapılmaması halinde bir ihtarname ile işverene başvurmak gerekir.

İhtarnameye rağmen ödemesini gerçekleştirmeyen işverene karşı artık iş mahkemesinde dava açmak gerekecektir. Kıdem tazminatı ödemesi hakkında dava açıldığında hakim tazminat alacağına gecikme süresine göre faiz ödenmesine de hükmedecektir. 

Konkordato Halinde Ne Olur? 

Son olarak işverene ait şirketin konkordato ilan etmiş olmasının kıdem tazminatı ödemelerine bir etki etmeyeceğini belirtmek faydalı olacaktır. İşçi alacakları öncelikli alacaklardır. Konkordato sebebiyle ödemelerde indirime gidilmesi veya ödenmemesi söz konusu değildir.

Makale Yararlı mıydı?

Oylamak için yıldıza tıklayın

Ortalama oy / 5. Oy sayısı:

Henüz oylama yapılmadı

Yararlı bulmadığınız için üzgünüz

Bu makaleyi geribildirimlerinizle daha iyi hale getirmek isteriz

Makalemizde neyi eksik buldunuz?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.
You need to agree with the terms to proceed

* Telefon numaranız yayınlanmayacaktır.

Menü