Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Nedir?

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi arsa sahiplerinin inşaat için arsayı yükleniciye devrettikleri ve bunun karşılığında ona arsa payı verme borcunu üstlendikleri sözleşmedir. Böylelikle arsa sahibi inşaat ile uğraşmayacak ve inşaatı yapan da arsa sahibinden herhangi bir ödeme beklemeyecektir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde iki farklı sözleşme bulunmaktadır. İki farklı sözleşmenin unsurları yani gayrimenkul satış vaadi ve inşaat yapmayı nitelendiren eser sözleşmesine ait unsurlar tek bir sözleşmede bir araya gelmiştir. Dolayısıyla bu sözleşmenin hukuki niteliği çifte tipli karma sözleşmedir. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmedir.

Yüklenici arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ile birlikte bağımsız bölümler oluşturarak bütün bir kat inşa edecektir. Buradaki bağımsız bölümler inşaatın bitiminde arsa sahibi ile yüklenici arasında paylaşılacaktır. Yüklenici bu bağımsız bölümlerden genellikle satmak suretiyle yararlanmaktadır.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi şu unsurlardan oluşmaktadır: Arsa sahibinin yükleniciye arsayı devir borcu, yüklenicinin kat yapma borcu ve arsa sahibi yüklenici arasında anlaşma bulunması. Bu üç unsurun varlığının bulunması sözleşmenin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi olarak nitelendirilmesi için gereklidir.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Devri

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin karşılıklı borç yükleyen sözleşme niteliğinde olduğunu yukarıda belirtmiştik. Bu borçlar arsa sahibi bakımından arsayı sözleşmeye uygun şekilde yükleniciye devir borcu ile yüklenicinin edimini yerine getirmesinden sonra taahhüt ettiği payı devir borcudur. Yüklenici ise kendisine devredilen arsada yine sözleşmeye uygun koşullarda bir yapı, bağımsız bölümlerle kat inşa etme borcu altına girmektedir. Bu borcu yerine getiren yüklenici inşa ettiği binayı arsa sahibine teslim edecektir.

Eğer yüklenici arsa payı karşılığı yapmış olduğu inşaata payına düşecek olan bölümleri bir başkasına satarsa bu alacağın devri anlamına gelir. Zira daha inşaat tamamlanmamıştır ancak ileride inşaatın tamamlanmasıyla yüklenici alacaklı olacak ve bölümlerden kararlaştırılanların kendisine teslimini isteyebilecektir. Bu bölümlerden birini henüz tapusunu almadan bir başkasına satarsa alacağın devredilmesi işlemi gerçekleşmiş sayılacaktır.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Tapuya Şerhi

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi tapuya şerhinin kanuni dayanağı TMK 1009 hükmüdür. İlgili maddeye göre arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden doğan haklar tapu kütüğüne şerh edilebilecektir. Tapuya şerh hakkın etki alanının güçlenmesi sonucunu doğurur. Ancak maddeye göre tapuya şerh edilecek olan şey sözleşmenin kendisi değil, sözleşmeden doğan haktır. Bu hakkın arsa üzerindeki mülkiyetin belirli bölümlerinin yani payının devredilmesi olduğu söylenebilir.

Genel anlamda tapu kütüğüne şerh verilebilmesi için 3 şart aranmaktadır. Bunlardan birincisi yasal dayanaktır. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde bu dayanağı m. 1009 oluşturmaktadır. İkincisi tarafların şerh anlaşması yapması ve sonuncusu ise tasarruf yetkisine haiz kimsenin şerh talebinde bulunmasıdır.

Uygulamada gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile birlikte Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin noterde düzenleme şekilde yapıldığı gözlenmektedir. Dolayısıyla şerh anlaşmasının da noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekecektir. Şerh anlaşması yapıldığında artık tapu siciline şerh edilmesi gerekecektir. Tapuya şerh verilmesi için tasarruf hakkı sahibi talepte bulunmalıdır.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi İptali

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin iptali taraflardan birinin yaş küçüklüğü gibi nedenlerle sözleşme yapma ehliyetinin bulunmaması, hata, hile ya da aldatma gibi irade sakatlıklarının bulunması hallerinde gerçekleşebilecektir. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin iptalini gerektiren sebebi öğrenen tarafın iptal istemiyle mahkemeye başvurması gerekecektir. Bu başvurunun gayrimenkul avukatı ile birlikte yapılması hak kayıplarının önlenmesi anlamında faydalı olacaktır.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Feshi ve Sona Ermesi Nasıl Olur?

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi sona ermesi ilk olarak edimlerin ifasıyla gerçekleşbilecektir. Yani yüklenicinin ina ettiği yapıyı teslim etmesi ve arsa sahibinin bunun bağımsız bölümlerinden kararlaştırılan kadarını yükleniciye devretmesiyle sözleşme sona erecektir. İkinci olarak inşaatın beklenmedik olay, mücbir sebep gibi nedenlerle yok olması sözleşmeyi sona erdirecektir. Üçüncü ve devamı sebepler ise; yüklenicinin ölümü veya aczi, inşaata ilişkin imkansızlık, arsa sahibi tarafından çıkan imkansızlık ve fesihtir. Bunlardan inşaata ilişkin imkansızlık taşınmazdan ya da hukuki bir sebepten kaynaklanabilir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi feshi arsa sahibinin tam tazminat karşılığında sözleşmeyi feshedebileceğine ilişkin TBK 484 hükmü getirilmiştir. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi feshi ihbar yoluyla sona erme ise öngörülemeyen haller sebebiyle fesih, yüklenicinin temerrüdü sebebiyle fesih, inşaatın ayıplı olması nedeniyle fesih şeklinde mümkündür. Fesih tek taraflı olarak yapılır ve karşı tarafın rızası aranmamaktadır. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi feshi ile ileriye dönük olarak sözleşme sona erecektir.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Şekil Şartı

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi aslında iki farklı sözleşmenin bir araya gelmesinden oluşmaktadır. Bunlar inşaat sözleşmesi ile mülkiyeti nakil borcu doğuran sözleşmedir. Bunlardan inşaat sözleşmesinin yapılması için adi yazılı şekil yeterli olurken diğeri için aynı durum söz konusu değildir. Dolayısıyla bu iki sözleşmeden oluşan arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi için de adi yazılı şekil yeterli olmayacaktır.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin resmi şekilde yapılması geçerlilik şartıdır. Bu sözleşmenin geçerlik şartına uygun olmayan biçimde düzenlenmesi sözleşmeyi batıl hale getirecektir. Nitekim bu durum T.C. YARGITAY 23. Hukuk Dairesinin E:2014/7831 K:2015/1516, 10.03.2015 tarihli kararında da taraflar arasında adi yazılı olarak yapılan yani bu haliyle resmi şekle uygun olmadığından arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geçersiz olduğu çekişmesizdir şeklinde ifade edilmiştir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin şekil şartına uygun olarak hazırlanmasında ve tarafların iradelerinin tam anlamıyla sözleşmeye yansıtılmasında arsa avukatı büyük rol oynamaktadır. Gayrimenkul, arsa avukatı ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi hazırlanması bundan doğan uyuşmazlıkların erkenden öngörülüp önlem alınmasında da yararlı olacaktır.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Yargıtay Kararları

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi örneği birçok Yargıtay kararı bulunmaktadır. Bunlardan bazılarını sizler için derledik.

T.C. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi Esas No:2013/4520 Karar No:2013/6875 K. Tarihi:7.11.2013: Davacı arsa sahibi ile davalı yüklenici arasında 05.04.1995 tarihinde arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşme gereğince işin teslim edilmesi gereken tarih 05.04.1999’dur. Arsa sahibi bağımsız bölümlerin sözleşmeye aykırı şekilde gecikmeli olarak 13.07.2004 tarihinde teslim edildiğini ileri sürmektedir. Bu bağlamda  20.12.2000-13.04.2004 tarihleri arasında uğradığı kira kaybına ilişkin gecikme tazminatı ödenmesini talep ve dava etmiştir. 818 s. Borçlar Kanunu uyarınca zamanaşımı kural olarak alacağın muaaccel olduğu tarihten itibaren başlamaktadır. Davada gecikme tazminatına konu olan alacak 13.07.204 tarihinde muaccel olmuştur. Dolayısıyla zamanaşımı bu tarihten itibaren başlatılacaktır. Zamanaşımı süresi kanunda 5 yıl olarak öngörülmüştür. Davanın 2010 tarihinde açıldığı gözetildiğinde eldeki dava zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle reddedilmelidir.

T.C. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E. 2009/4222 K. 2010/4818 T. 27.9.2010: Davacıların miras bırakanı ile davalı arasında noterlikçe düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmıştır. Davacı arsa sahibi, davalı yüklenicidir. Davada arsa sahibinin sözleşmeyle yüklendiği edimi ifa etmesine karşılık davalı yüklenicinin kaçak olarak %40 yaptığı inşaatı terk ettiği ve temerrüdün gerçekleştiği dolayısıyla arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi kararı verilmesi istenmiştir. Davacılar miras bırakanın rahatsızlığı zamanında evinden notere götürüldüğünü, bu sırada dini duygularının istismar edilerek rahatsızlığından yararlanılarak ve gerçek dışı vaatlerle sözleşmenin 07.08.2001’de yüklenici tarafından imzalatıldığını ileri sürmüşlerdir.

Ayrıca aynı tarihte vekaletname alınarak murisin 100/245 hissesinin 40/245 kısmını da sattığını, sözleşmeyle birlikte vekaletnamenin de kapsamını yargılama sırasında öğrendiğini, bu sebeple murisin de kendisinin de fesih ve ibra sözleşmesinin ve vekaletnamenin bağlayıcı olmadığını ileri sürmüşlerdir. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi tarafların iradelerinin birleşmesiyle veya mahkeme kararıyla feshedilebilir. Fesih ve ibra sözleşmesi bağlayıcı ise arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi taraflarca geriye etkili sonuç doğurur şeklinde fesih olunduğu ve tarafların ibra ettiklerinin kabul edilmesi gerekecektir.

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri çok spesifik sözleşmeler olduğundan dolayı gayrimenkul avukatı ile çalışmak önem arz etmektedir. Yıllardır gayrimenkul hukuku konusunda çalışan avukatları barındıran Topo Hukuk Bürosu’ndan danışma formunu doldurarak destek alabilirsiniz.

Makale Yararlı mıydı?

Oylamak için yıldıza tıklayın

Ortalama oy / 5. Oy sayısı:

Yararlı bulmadığınız için üzgünüz

Bu makaleyi geribildirimlerinizle daha iyi hale getirmek isteriz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.
You need to agree with the terms to proceed

* Telefon numaranız yayınlanmayacaktır.

Menü