Vasiyetnamenin İptali Davası

Bu yazı okuyucularına vasiyetnamenin iptali davası nasıl açılır, iptal sebepleri ve vasiyetnamenin iptali yargıtay kararları hakkında bilgiler içermektedir.

Vasiyetnamenin iptali davası hakkında sebep ve koşullarından bahsederken, öncelikle vasiyetnamenin ne anlam ifade ettiğini bilmekte fayda vardır. Miras bırakan -makalemizde de sıklıkla vasiyetçi olarak bahsedeceğimiz- her zaman mal varlığının yasada belirlenen kurallara göre paylaştırılmasını istemeyebilir. Bu gibi durumlarda vasiyetçi; vasiyetname ölüme bağlı bir tasarruf olduğundan, vefatı ve gaipliği halinde mal varlığının kimlere, hangi koşullarda intikal edeceğini kanunda öngörülen şekil şartlarına uyarak bir vasiyetname ile kendisi belirleyebilir. 

Murisin belirlemiş olduğu paylaştırma kuralları genellikle mirasçıların haklarını zedelemektedir. Böylesi durumla karşı karşıya kalan miras payı zedelenen mirasçılar,  tenkis davası açarak, kanun tarafından korunmuş saklı paylarını alabilir veya birazdan bahsedeceğimiz iptal koşullarının varlığı durumunda, menfaatlerine aykırı vasiyetnamenin iptalini talep ederek kanunda öngörülen miras paylarına kavuşabilirler. Vasiyetnamenin iptali davası sebepleri kanunda sınırlı bir şekilde gösterilmiş olup, ancak bu sebeplerin varlığı halinde vasiyetnamenin iptaline karar verilebilir. 

Vasiyetname, resmi şekilde yapılabileceği gibi, el yazısı veya mevzuatta belirtilen istisnai hallerde sözlü yapılabilir. Vasiyetname türlerinden biri olan el yazılı vasiyetnamede, tarih ve vasiyetçinin ıslak imzası bulunmalıdır. Ayrıca, vasiyetnamenin baştan sona vasiyetçinin el yazısıyla yazılmış olması bir diğer koşuldur. Resmi vasiyetnamede ise vasiyetçi, vasiyetin istek ve arzularına uygun olarak düzenlendiğini iki tanık huzurunda beyan eder; tanıklar ise vasiyetnamenin önlerinde yapıldığını ve miras bırakanı tasarrufa ehil gördüklerini beyan ederler. 

Vasiyetname, ölüme bağlı bir tasarruf olması sebebiyle, iptali de ölüme bağlı tasarruf prosedürüne göre olacaktır. Burada kastedilen şey, esasen geçerlilik şartlarına riayet edilmeksizin düzenlenmiş bir ölüme bağlı tasarrufun, bu geçersizlik nedenine binaen hâkim tarafından geçmişe etkili olacak tarzda hükümden düşürülmesidir. Daha açık ve basit bir şekilde ifade edecek olursak; vasiyetnamenin iptaline neden olan şey, vasiyetin yapıldığı anda mevcuttur; ancak vasiyetçi öldükten sonra açılacak bir dava ile iptal edilebilecektir. 

Sağlar arası hukuki işlemler için kesin hükümsüzlük teşkil eden bazı sebepler vardır ve bu sebepler ölüme bağlı tasarruflar açısından yalnızca iptal sebebi olarak kabul edilmiştir. Vasiyet, hakimin vereceği iptal kararına kadar bozucu yenilik doğurucu niteliğinde askıda kalıp, verilen kararla geçmişe etkili olmakla birlikte taraflar arasında hüküm ve sonuç doğuracaktır. Vasiyetnamenin iptali davası için dava açma hakkı bulunduğu halde bu hakkını kullanmayan mirasçılar, esasen geçersiz olan bir işlemin hukuken geçerliymiş gibi hüküm ifade etmesine neden olacaklardır. 

Vasiyetname davası birbiriyle ilişkili bir çok konu içinde barındırır. Vasiyetnamenin tenfizi , vasiyetnamenin açılması ve mirasta mal paylaşımı hakkında bilgi sahibi olmak için yazılarımızı okumanızda fayda vardır.  

Vasiyetnamenin İptali Sebepleri 

Vasiyetnamenin iptali sebepleri nelerdir ?

  • Ehliyetsizlik: Şöyle ki; vasiyetnamenin, murisin tasarruf ehliyetinin bulunmadığı bir sırada yapılmış olması bakımından bir iptal sebebidir. Bir kişinin vasiyetname yapabilmesi için 15 yaşını doldurmuş ve ayırt etme gücüne sahip olması koşulu vardır. Kişinin ehliyet durumunun doktor raporu ile kanıtlanması gerekmektedir.  
  • İrade Sakatlığı: Yanılma, aldatma, korkutma veya mecburiyet sonucunda yapılmışsa, vasiyetnamenin iptali talep edilebilir. Vasiyetname, murisin gerçek iradesini yansıtması yönünden önemlidir. Yargıtay’da çokça örnekleri mevcuttur.  
  • Hukuka ve ahlaka aykırılık: Vasiyetnamenin içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeleri hukuka ve ahlaka uygun olmak zorundadır. En tipik örneği; miras bırakanın, mirasçının eşinden boşanması veya evlenmemesi koşuluyla yaptığı vasiyetnamelerdir.  
  • Şekle aykırılık: Vasiyetnamenin yasada öngörülen şekillere uyulmadan yapılmış olması durumunda, mirasçılar veya vasiyet alacaklısı tarafından vasiyetnamenin iptali istenebilir. Vasiyetname yönünden şekil şartı önem teşkil etmektedir. Örneğin; el yazılı vasiyetname tipinde tarih bulunmaması veya resmi vasiyetnamede tanıkların vasiyet edeni ehil gördüklerini beyan etmemiş olmaları veyahut imzaların eksik olması gibi şekil şartlarının noksanlığı, iptal sebebidir. Vurgulanması gereken bir diğer husus ise; vasiyet edenin hayatta olduğu sürece vasiyetnamenin iptalinin istenmesinin mümkün olmayacağıdır. 

Bu saydığımız sebepler, kanunda sınırlı sayıda sayılmıştır; bunlar dışında kalan hallerde iptal talep edilemez. Bu kapsamda; 

  • Vasiyetin ifasının mümkün olmaması durumunda bunun tespiti gerekmektedir, iptal kararı verilmemektedir.  
  • Vasiyetin, muvazaa nedeniyle iptalinin talebi mümkün değildir.   
  • Vasiyet konusu taşınmazın satılmış olması vasiyetin iptalini gerektirmez; bu husus, vasiyetnamenin yerine getirilmesi davasında göz önünde tutulur.  

Dava açılmasından evvel, vasiyetnamenin açılıp açılmadığının incelenmesi gerekir. Bu iptal davası, vasiyetin tamamına yönelik olabileceği gibi bir kısmının iptaline yönelik de olabilir. Esasa ilişkin olarak iptal sebeplerine dayanılmışsa, şekle ilişkin iptal sebeplerinin incelenmesi söz konusu olmayacaktır; ancak esasa ilişkin sebeplerin yanında şekle ilişkin iptal sebepleri de ileri sürülebilir. Bu durumda şekle ilişkin iptal sebeplerinin de ayrıca incelenmesi gerekecektir. 

Vasiyetnamenin İptali Davası Nasıl Açılır? 

Vasiyetnamenin iptali davası nasıl açılır sorusu avukatlara sıkça sorulan sorulardan birisidir. Vasiyetnamenin iptali davası, lehine vasiyet yapılanlara karşı açılmaktadır. Ayrıca belirtmekte fayda var, bu davayı açma hakkı; davacının, ölüme bağlı tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer. Vasiyetname, usulünce açılıp ilgililere tebliğ edilmedikçe bahsi geçen bir yıllık hak düşürücü sürenin işlemeye başlamayacağı aşikardır. 

Bu dava türünün açılması hakkı, her halde, vasiyetname açılma tarihinin üzerinden, “iyi niyetli” davalılara karşı 10 yıl; “kötü niyetli” davalılara karşı ise 20 yıl geçmekle düşer. Pek tabi karar, davaya taraf olmayan mirasçılar yönünden hüküm ve sonuç doğurmaz; yalnızca davanın taraflarını bağlar. Yetkili ve görevli mahkeme de murisin son yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesidir, miras mallarının nerede olduğunun bir önemi yoktur. 

Vasiyetnamede saklı paylar durumu vardır ve bunların ihlalinin gerçekleşmesi, vasiyetnamenin iptaline konu olmayacaktır. Saklı payın ihlal edilmesi, ancak tenkis davasına konu olabilir. Saklı paylı mirasçının vasiyetnamede saklı payının da ihlal edilmesi halinde, vasiyetnamenin iptali ile birlikte terditli olarak tenkis de talep edilebilir. Taraflar bakımından önem arz eden husus; miras bırakan tarafından son arzularını yerine getirmekle görevlendirilmiş kişi veya vasiyeti yerine getirme görevlisi tarafından davanın açılamayacağıdır. Bu kişilere ek olarak; murisin alacaklıları ve borçluları da davada taraf olamayacaktır. Davalı ise; ölüme bağlı tasarruf olan vasiyetten yararlanan kişilerdir. Husumetin tüzel kişiliği olmayan tarafa yöneltilmesi mümkün değildir. Vasiyetnamenin iptali davası açma işlemlerini avukatlar aracılığıyla hızlı ve prosedürlere uygun bir şekilde açmanızı tavsiye etmekteyiz.

Vasiyetnamenin İptali Yargıtay Kararları 

Vasiyetnamenin iptali yargıtay kararları hakkında da ufak bir bilgi notu bırakalım. 

T.C. YARGITAY HUKUK DAİRESİ 

ESAS               : 2013/10121 

KARAR           : 2013/10974 

T.ARİH           : 25.6.2013 

  • VASİYETNAMENİN İPTALİ DAVASI ( Resmi Vasiyetnamenin Resmi Memur Sulh Hakimi Noter veya Kanunle Kendisine Bu Yetki Verilmiş Diğer Görevlinin İki Tanığın Katılmasıyla Düzenleneceği – İptal Nedenlerinin Kanunda Sınırlı Bir Şekilde Sayıldığı Düzenleme Şeklinde Yapılan Vasiyetnamenin Fotoğraflı Olması Gereği ) 
  • VASİYETNAMENİN NOTER TARAFINDAN DÜZENLEME ŞEKLİNDE YAPILMASI ( Noter Yetkisine Sahip Yeminli Başkatibin Düzenlediği Vasiyetname ile Yeminli Katibin Düzenlediği Vasiyetnamenin Geçerli Olduğu – Vasiyetnamenin Geçerli Kabul Edilebilmesi İçin Baştan Sona Aynı Memur Tarafından Düzenlenmesi ve Onun Tarafından Gerekli Yerlerinin İmzalanması Gereği ) 
  • NOTER BAŞKATİBİ TARAFINDAN YAPILAN DÜZENLEME ŞEKLİNDE VASİYETNAME ( Noter Yetkisine Sahip Yeminli Başkatibin Düzenlediği Vasiyetname ile Yeminli Katibin Düzenlediği Vasiyetnamenin Geçerli Olduğu – Vasiyetnamenin Fotoğraflı Olması Gereği ) 

ÖZET : Vasiyetnamenin düzenleme şeklinde yapılması ve fotoğraflı olması zorunludur.Kanunda noterden söz edilmesi, noterlik makamının hedef alınmasındandır. Noter yetkisine sahip yeminli başkatibin düzenlediği vasiyetname ile yeminli katibin düzenlediği vasiyetname Yargıtay`ca geçerli kabul edilmektedir. Ancak, vasiyetnamenin baştan sona kadar aynı memur tarafından düzenlenmesi ve onun tarafından gerekli yerlerin imzalanması zorunludur. 

DAVA : Taraflar arasında görülen vasiyetnamenin iptali davasının yapılan muhakemesi sonunda; mahalli mahkemece verilen hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kâğıtlar okunup gereği düşünüldü: 

KARAR : Davacı vekili dava dilekçesinde, tarafların murisi İ.`in dü düzenlediği, 21.05.2004 tarihli vasiyetname ile mahfuz hisselerin ihlal edildiğini, vasiyetnamede şekil eksikliği olduğunu belirterek vasiyetnamenin iptalini, olmadığında saklı payın tenkisini talep etmiştir. 

Davalılar vekili cevabında, vasiyetnamenin geçerli olduğunu, murisin akli dengesinin yerinde olduğunu, saklı payın ihlal edilmediğini beyan etmiştir. 

Mahkemece, resmi vasiyetnamenin unsurlarının tam olduğunu, başkatip tarafından işlem yapıldığım, vasiyetnamenin geçerli olduğundan iptal talebinin reddine, saklı payın ihlal edilmediğinden bahisle tenkis talebinin reddine karar verilmiş, hükmü davacı vekili temyiz etmiştir. 

Dosya kapsamından, muris İ. tarafından 21.05.2004 tarihinde noterde düzenlediği vasiyetname ile ( 6 parselde bulunan … Bar isimli taşınmazını davalı eşi K. ve davalı kızları N. ve A.`e, 4. nolu daire ile 355 parseldeki taşınmazı eşi K.`ye, 9 nolu dairenin kızı A.`e, 10 nolu dairenin kızı N.`a, 1 nolu dairenin torunu ( davacı ) E.`e, köydeki taşınmazdaki miraspayının 1/2`sini davacı torunu E.`e, 1/2`si kızı A.`e “vasiyet ettiği”, sulh hukuk mahkemesinin “Vasiyetnamenin okunması” ile ilgili 05.06.2008 tarihli kararından sonra bu davanın 24.10.2008 tarihinde ( süresinde ) açıldığı anlaşılmaktadır. 

TMK`nun 557. maddesinde vasiyetnamenin iptali sebepleri sınırlı ( tahdidi ) olarak sıralanmıştır. Aynı maddenin 4. bendinde “Tasarruf kanunda öngörülen şekillere uyulmadan yapılmışsa” iptal sebebi olarak gösterilmiştir. 

Davada, resmi vasiyetnamenin şekil koşullarını taşımaması nedeniyle iptali, olmadığında tenkisi talep edilmektedir. 

TMK`nun 532. maddesine göre, resmi vasiyetname; resmi memur, sulh hakimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli tarafından iki tanığın katılmasıyla düzenlenir. Uygulamada vasiyetnameler genel olarak noter tarafından düzenlenmektedir. 

Vasiyetnamenin düzenleme şeklinde yapılması ( Noterlik Kanunu md. 89 ) ve fotoğraflı olması zorunludur. 

Kanunda noterden söz edilmesi, noterlik makamının hedef alınmasındandır. Noter yetkisine sahip yeminli başkatibin düzenlediği vasiyetname ile yeminli katibin düzenlediği vasiyetname Yargıtay`ca geçerli kabul edilmektedir. Ancak, vasiyetnamenin baştan sona kadar aynı memur tarafından düzenlenmesi ve onun tarafından gerekli yerlerin imzalanması zorunludur. 

Dava konusu vasiyetnamenin 1. sayfasında Kaş Noteri E.Y.A.`mn ismi bulunmasına rağmen, 2. sayfada Kaş Noterliği Yeminli Katibesi N.Ö.`nün isminin bulunması ve her iki sayfada gerek noterin gerek katibin imzasının bulunmadığı görülmektedir. 10.05.2010 tarihli Kaş Noterliği yazısında ise Kaş Noteri E.Y.A.`nın 02.02.2001 tarihinde görevden el çektirildiği, o tarihte Kaş Noterlik Dairesi Başkatip N.Ö.`ye Kaş. Cumhuriyet Savcılığı`nın tutanağı ile devir ve teslim edildiği, dava konusu vasiyetnamenin düzenlendiği 21.05.2004 tarihinde Kaş Noterliğine N.Ö.`nün vekalet ettiği açıklanmıştır. 

Resmi vasiyetnameyi tanzim eden memurun yaptığı işlemler tevsik işlemidir. Bu nedenle baştan itibaren tüm işlemlerin aynı memur tarafından yapılması ve son imza işleminin de tahriri alan, okuyan ve vasiyetçi ile tanık sözlerini dinleyen, yazdıran memur tarafından yapılması zorunludur. Bu husus, işlemlerde birlik prensibinin zorunlu bir sonucudur ( Yargıtay 2. HD. 18.07.2005 tarih, 05/8654 E. 1178 K. sayılı ilamı ). 

Bu durumda, 21.05.2004 tarihli resmi vasiyetnameyi düzenleyen resmi memurun ( yeminli başkatibin ) imzası bulunmadığı gibi, 1. sayfada başkatibin ismi yerine noterin isminin yazılması nedeniyle vasiyetnamenin TMK`nun 557. maddesi gereğince iptali gerekirken, mahkemece; yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. 

Ayrıca, dava dilekçesinde vasiyetnamenin iptali, olmadığında tenkisi talep edildiğine göre; TMK`nun 560 vd. maddeleri gereğince tenkis yönünden inceleme yapılması ve bunun için öncelikle murisin ölüme bağlı tasarruf ile temlik ettiği taşınmazlarla birlikte temlik dışı bütün taşınmazların araştırılarak ve değerlerinin tespiti yönünden keşif yapılarak alınacak bilirkişi raporu doğrultusunda sabit tenkis oranı belirlendikten sonra tenkis ile ilgili karar verilmesi gerekirken, bu konuda inceleme yapılmadan talebin reddine ilişkin hüküm kurulması da bozmayı gerektirmiştir. 

SONUÇ : Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün HUMK`nun 428. maddesi gereğince bozulmasına ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 25.06.2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi. 

Topo hukuk bürosunu aradığınızda veya yorum bıraktığınızda uzman miras avukatı sizlere vasiyetnamenin iptali hakkındaki merak ettiğiniz tüm soruları cevaplamaktadır.

Bu konuyla ilişkili olan konularımızı okumanız için aşağıda bulunan linke tıklayınız;

Vasiyetnamenin açılması

Makale Yararlı mıydı?

Oylamak için yıldıza tıklayın

Ortalama oy / 5. Oy sayısı:

Yararlı bulmadığınız için üzgünüz

Bu makaleyi geribildirimlerinizle daha iyi hale getirmek isteriz

, , , , , ,

1 Yorum. Yeni Yorum

  • Slm Biz 6 erkek 1 kız 7 kardeşli bir aileyiz içinden bir tanesi sürekli babamın aklına girip babama ait olan arazıleri kendi üstüne almak istiyor ve bununla ilgili vasiyet name hazırlatmış babama noterden babam halen sağ bana ve ablama diğerlerinden az pay verildin diye böyle bir şey yaptırmış nasıl bir yol izlemelim saygılar

    Cevapla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Fill out this field
Fill out this field
Lütfen geçerli bir e-posta adresi girin.
You need to agree with the terms to proceed

* Telefon numaranız yayınlanmayacaktır.

Menü